Adresaci:
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Kluby i Koła Parlamentarne Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Do wiadomości:
Prezes Najwyższej Izby Kontroli
Rzecznik Praw Obywatelskich
Przewodniczący Komisji Obrony Narodowej Sejmu RP
Przewodniczący Komisji Finansów Publicznych Sejmu RP
Szanowny Panie Prezydencie,
Szanowny Panie Marszałku,
Szanowni Państwo Posłowie,
My, niżej podpisani obywatele Rzeczypospolitej Polskiej, wyrażamy stanowczy sprzeciw wobec działań Rady Ministrów zmierzających do osiągnięcia skutków prawnych, finansowych i politycznych zbliżonych do tych, które miała wywołać zawetowana przez Prezydenta RP ustawa z dnia 27 lutego 2026 roku o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE.
W dniu 12 marca 2026 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki, korzystając ze swoich konstytucyjnych kompetencji, odmówił podpisania ustawy dotyczącej pożyczki SAFE. Decyzja ta była aktem o zasadniczym znaczeniu ustrojowym, ponieważ weto Prezydenta nie jest polityczną opinią, rekomendacją ani sugestią dla rządu, lecz jednym z najważniejszych instrumentów równowagi władz, przewidzianym w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Tymczasem już następnego dnia Rada Ministrów przyjęła uchwałę w sprawie programu „Polska Zbrojna”, w ramach której upoważniono Ministra Obrony Narodowej oraz Ministra Finansów i Gospodarki do podpisania umowy dotyczącej SAFE. Z komunikatów rządowych wynika, że mimo prezydenckiego weta rząd zamierza kontynuować działania prowadzące do skorzystania z mechanizmu SAFE, w szczególności za pośrednictwem Banku Gospodarstwa Krajowego i Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.
Nie kwestionujemy potrzeby wzmacniania bezpieczeństwa militarnego Polski. Wręcz przeciwnie - uważamy, że obronność państwa jest jednym z najwyższych obowiązków władz publicznych. Jednak nawet najważniejszy cel państwowy nie może być realizowany w sposób naruszający Konstytucję, omijający ustawę, lekceważący kompetencje Prezydenta RP oraz ograniczający realną kontrolę parlamentarną nad zobowiązaniami finansowymi państwa.
W naszej ocenie próba zastąpienia drogi ustawowej uchwałą Rady Ministrów w sprawie dotyczącej wielomiliardowych zobowiązań, środków publicznych, długu, gwarancji, bezpieczeństwa militarnego i suwerenności decyzyjnej państwa budzi najpoważniejsze wątpliwości konstytucyjne. Jeżeli ustawa została zawetowana, a Sejm nie odrzucił weta większością 3/5 głosów, rząd nie powinien podejmować działań, które w praktyce prowadzą do obejścia skutków tego weta inną ścieżką formalną.
Weto Prezydenta RP może zostać odrzucone wyłącznie w trybie przewidzianym przez Konstytucję. Jeżeli rząd nie dysponuje wymaganą większością parlamentarną, powinien przedstawić nowy projekt ustawy, podjąć rozmowy z Prezydentem RP albo zrezygnować z rozwiązań, które zostały zakwestionowane przez głowę państwa. Niedopuszczalne jest natomiast traktowanie weta jako przeszkody technicznej, którą można ominąć uchwałą, konstrukcją funduszową lub decyzją administracyjną.
Zgodnie z art. 156 Konstytucji RP członkowie Rady Ministrów ponoszą odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu za naruszenie Konstytucji lub ustaw, a uchwałę o pociągnięciu członka Rady Ministrów do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu Sejm podejmuje na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej albo co najmniej 115 posłów większością 3/5 ustawowej liczby posłów. Przepisy ustawy o Trybunale Stanu wskazują ponadto, że odpowiedzialność konstytucyjna obejmuje Prezesa Rady Ministrów oraz członków Rady Ministrów za naruszenie Konstytucji lub ustawy w związku z zajmowanym stanowiskiem albo w zakresie urzędowania.
W związku z powyższym wnosimy o:
<strong> Podjęcie przez Prezydenta RP działań zmierzających do zbadania, czy działania Prezesa Rady Ministrów oraz właściwych członków Rady Ministrów w sprawie SAFE mogą stanowić naruszenie Konstytucji lub ustaw.
Rozważenie przez Prezydenta RP skierowania do Sejmu wniosku o pociągnięcie Prezesa Rady Ministrów oraz właściwych członków Rady Ministrów do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu, jeżeli potwierdzi się, że działania rządu zmierzały do obejścia skutków prezydenckiego weta.
Podjęcie przez posłów na Sejm RP działań zmierzających do zebrania co najmniej 115 podpisów pod wnioskiem o pociągnięcie Prezesa Rady Ministrów oraz właściwych członków Rady Ministrów do odpowiedzialności konstytucyjnej, jeżeli analiza prawna potwierdzi naruszenie Konstytucji lub ustaw.
Ujawnienie opinii prawnych, analiz, uchwał, projektów umów, upoważnień oraz dokumentów rządowych dotyczących realizacji mechanizmu SAFE po wecie Prezydenta RP.
Przeprowadzenie kontroli przez Najwyższą Izbę Kontroli w zakresie zgodności działań rządu, BGK, Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych oraz właściwych ministerstw z Konstytucją, ustawami, zasadami gospodarowania środkami publicznymi oraz regułami kontroli parlamentarnej.
Zwołanie posiedzeń właściwych komisji sejmowych, w szczególności Komisji Obrony Narodowej oraz Komisji Finansów Publicznych, w celu publicznego wyjaśnienia podstaw prawnych działań rządu po zawetowaniu ustawy SAFE.
Podkreślamy, że przedmiotem niniejszej petycji nie jest sprzeciw wobec wzmacniania polskiej armii. Przedmiotem petycji jest sprzeciw wobec tworzenia niebezpiecznego precedensu ustrojowego, w którym rząd, nie mogąc przeprowadzić ustawy w konstytucyjnym trybie, próbuje osiągnąć podobny efekt innymi środkami, z pominięciem głowy państwa, Sejmu oraz obywatelskiej kontroli nad finansami publicznymi.
Państwo polskie nie może być rządzone metodą faktów dokonanych. Nie może być tak, że decyzja Prezydenta RP, posiadającego świeżą i bezpośrednią legitymację demokratyczną, jest przez rząd traktowana jako przeszkoda do obejścia, a nie jako konstytucyjny akt wymagający respektowania.
Żądamy ochrony powagi urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, ochrony zasady legalizmu, ochrony kontroli parlamentarnej nad finansami publicznymi oraz ochrony konstytucyjnego porządku państwa.
Jeżeli Prezes Rady Ministrów albo członkowie Rady Ministrów dopuścili się działań zmierzających do obejścia weta Prezydenta RP, powinni ponieść odpowiedzialność konstytucyjną przed Trybunałem Stanu.
Z poważaniem,
%%twój podpis%%
